Слово о пълку Игоревѣ,                             Parolo pri la militiro Igora
Игоря, сына Святъславля, внука Ольгова             de Igoro, filo de Svetoslavo, nepo de Olgo
                                                
Часть первая. Поход                                Parto unua. La militiro
                                                
1. Зачин                                           1. Enkonduko
                                                
Не лѣпо ли ны бяшетъ, братiе,                   01 Ĉu ne konvenus, ke ni, fratoj,
начяти старыми словесы                          02 komencu en malnova maniero
трудныхъ повѣстiй о пълку Игоревѣ,              03 la amarajn rakontojn pri la militiro Igora,
  Игоря Святъславлича?                          04   de Igoro Svetoslavido?
Начати же ся тъй пѣсни                          05 Komenciĝu do la kanto
по былинамь сего времени,                       06 pri la faroj de la tempo nuna
а не по замышленiю Бояню.                       07 sed ne laŭ la koncepto Bojana.
                                                
Боянъ бо вѣщiй,                                 08 Ĉar Bojano la majstro,
аще кому хотяше пѣснь творити,                  09 se li volis prikanti iun,
то растѣкашется мыслiю по древу,                10 disfluadis li pense sur la arbo,
  сѣрым волкомъ по земли,                       11   kiel lupo brunagriza, sur la tero,
  шизымъ орломъ подъ облакы.                    12   kiel aglo grizviola, sub la nuboj.
Помняшеть бо речь първыхъ временъ усобiцѣ.      13 Ja memoris li l' aferon de l' unua tempo de l' kverelo.
Тогда пущашеть ĩ соколовь на стадо лебедѣй:     14 Tiam sendis li 10 falkojn sur roton da cignoj;
которыи дотечяше, та преди пѣснь пояше —        15 kaj la atingita, antaŭe kantis gloron —
  старому Ярослову,                             16   al la malnova Jaroslavo,
  храброму Мстиславу,                           17   al la kuraĝa Mstislavo,
    иже зарѣза Редедю предъ пълкы Касожьскыми,  18     ponardinta Rededon antaŭ la trupoj ĉerkesaj,
  красному Романови Святъславличю.              19   al la bela Romano Svetoslavido.
Боянъ же, братiе, не ĩ соколовь                 20 Bojano do, ho fratoj, ne 10 falkojn
  на стадо лебедѣй пущаше,                      21   sur cignan roton sendis,
нъ своя вѣщiа пръсты                            22 li siajn sorĉajn fingrojn
  на живая струны въскладаша                    23   sur vivajn kordojn metis;
они же сами княземъ славу рокотаху.             24 kaj ili meme gloron sonoris al la princoj.
                                                
Почнемъ же, братiе, повѣсть сiю                 25 Komencu do ni, fratoj, tiun rakonton,
отъ стараго Владимера до нынѣшняго Игоря        26 de la malnova Vladimiro ĝis la nuna Igoro,
иже истягну умь крѣпостiю своею                 27 kiu bridinte la menson per sia forto,
и поостри ‹ѝ› сердца своего мужествомъ,         28 kaj spronante ĝin per la kuraĝo de sia koro,
наплънився ратного духа,                        29 pleniĝis je batalspirito
наведе своя храбрыя плъкы                       30 kaj kondukis siajn bravajn trupojn
  на землю Половѣцькую                          31   en la landon Kumanan
  за землю Руськую.                             32   pro la lando Rusa.
                                                
                                                
2. Затмение солнца                                 2. La suneklipso
                                                
Тогда Игорь възрѣ на свѣтлое солнце и видѣ      01 Tiam rigardis Igoro la helan sunon kaj vidis
отъ него тьмою вся своя воя прикрыты.           02 siajn homojn ĉiujn de ĝi kovritaj per mallumo.
И рече Игорь къ дружинѣ своей:                  03 Kaj diris li al sia kompanio:
«Братiе и дружино!                              04 «Fratoj kaj kamaradoj!
Луце жъ бы потяту быти,                         05 Ja pli bona estus morto per glavo
  неже полонену быти                            06   ol la mallibero de kaptito.
а всядемъ, братiе, на свои бръзыя комони,       07 Ekrajdu ni, fratoj, niajn ĉevalojn rapidajn,
  да позримъ синего Дону».                      08   iru ni rigardi la bluan Don-riveron!»
                                                
Спала Князю умь похоти,                         09 La racion de l' princo ardigis la volo,
и жалость ему знаменiе заступи,                 10 kaj la ĉielan signon superfortis la dezirego
искусити Дону великаго.                         11 gustumi la grandan Donon.
«Хощу бо, — рече, — копiе приломити             12 «Ĉar mi volas, — li diris, — lancon rompi
  конець поля Половецкаго                       13   ĉe la limo de l' stepo Kumana;
съ вами, русици, хощу главу свою приложити      14 kun vi, rusoj, forlasos mi la vivon —
  а любо испити шеломомь Дону».                 15   aŭ per la kasko mi trinkos el Dono».
                                                
О Бояне, соловiю стараго времени!               16 Ho Bojano, najtingalo malnovtempa!
Абы ты сiа плъкы ущекоталъ,                     17 Kiel vi tiujn trupojn prikantus
скача, славiю, по мыслену древу,                18 saltante, najtingalo, sur la pensa arbo,
летая умомъ подъ облакы,                        19 flugante en la menso sub la nubojn,
свивая славы обаполы сего времени,              20 plektante glorojn ĉirkaŭ ĉi-tempo,
рища въ тропу Трояню                            21 impetante laŭ la vojo Trojana
  чресъ поля на горы.                           22   tra la kampojn sur la montojn!
Пѣти было пѣснь Игореви, того (Олга) внуку:     23 Kantata estus kanto al Igoro, ties nepo:
«Не буря соколы занесе чрезъ поля широкая —     24 «Ne ŝtormo falkojn portis tra la larĝa stepo;
галици стады бѣжать къ Дону великому».          25 monedaj rotoj al la granda Don' impetas».
                                                
                                                
3. Приход Всеволода из Курска                      3. Vsevolodo alvenas el Kursko
                                                
Чи ли въспѣти было, вѣщей Бояне, Велесовь внуче:01 Aŭ tiel kantendus, saĝa Bojano, Velesa nepo:
«Комони ржуть за Сулою —                        02 «Ĉevaloj blekas trans Sula-rivero —
  звенить слава в Кыевѣ                         03   sonoras la gloro en Kievo;
трубы трубять въ Новѣградѣ —                    04 trumpetoj tondras en Novgorodo —
  стоять стязи въ Путивлѣ!».                    05   staras la standardoj en Putivlo».
Игорь ждетъ мила брата Всеволода.               06 Igoro atendas la karan fraton Vsevolodon.
И рече ему буй туръ Всеволодъ:                  07 Kaj diris al li la batalema uro Vsevolodo:
«Один братъ, один свѣтъ свѣтлый — ты, Игорю!    08 «Sola frato mia, sola lumo hela — vi, Igoro!
оба есвѣ Святъславличя!                         09 Ambaŭ ni estas Svetoslavidoj!
Сѣдлай, брате, свои бръзыи комони,              10 Seligu, frato, viajn ĉevalojn rapidajn —
а мои ти готови, осѣдлани у Курска напереди.    11 la miaj jam pretas, selitaj ĉe Kursko anticipe.
А мои ти куряни свѣдоми къмети:                 12 Kaj miaj kurskanoj estas spertaj batalistoj:
    подъ трубами повити,                        13   ĉe trumpetsonoj naskitaj,
    подъ шеломы взлѣлѣяни,                      14   sub kasko vartitaj
    конець копiя въскръмлени,                   15   per la lancpinto nutritaj;
    пути имь вѣдоми,                            16   la vojojn ili scias,
    яругы имъ знаеми,                           17   la ravinojn ili konas,
    луци у нихъ напряжени,                      18   la pafarkon ili tenas streĉita,
    тули отворени,                              19   la sagujuo pretas malfermita,
    сабли изъострени                            20   la sabro estas akrigita;
сами скачють, акы сѣрыи влъци                   21 ili ĉasas, kiel grizaj lupoj,
  въ полѣ ищучи                                 22   en la stepo serĉantaj
    себе чти,                                   23     por si, honoron,
    а князю славѣ».                             24     por sia princo, gloron».
                                                
                                                
4. Грозная ночь                                    4. Minacplena nokto
                                                
Тогда въступи Игорь князь въ златъ стремень     01 Tiam sin levis Igor-princo en la oran piedingon
и поѣха по чисту полю.                          02 kaj rajdis sur la libera stepo.
Солнце ему тъмою путь заступаше                 03 La suno lian vojon per mallumo baras;
нощь стонущи ему грозою  птичь убуди            04 la nokt' al li ĝemante per teruro la birdaron vekis;
свистъ звѣринъ въста,                           05 siblo besta estiĝis,
зби‹ся› дивъ,                                   06 Divo ekscitiĝis,
  кличетъ връху древа, велитъ послушати —       07   vokas sur arbopinto, ordonas ke aŭdu —
    земли незнаемѣ Влъзѣ,                       08     la lando nekonata Volgo,
    и Поморiю,                                  09     kaj la marlando,
    и Посулiю,                                  10     kaj la Sula-bordo,
    и Сурожу,                                   11     kaj Sudako,
    и Корсуню,                                  12     kaj Ĥersono,
    и тебѣ, Тьмутороканьскый блъванъ!           13     kaj vi, Tamatarkana idolo!
А половци неготовами дорогами                   14 Kaj la kumanoj per nepretaj vojoj
  побѣгоша къ Дону великому                     15   rapidas al la granda Dono;
крычать тѣлѣгы полунощы,                        16 la ĉaroj kriĉas noktomeze
  рци, лебеди роспущени:                        17   kvazaŭ la cignoj ekscititaj:
Игорь къ Дону вои ведетъ!                       18 Igoro batalistojn kondukas al Dono!
Уже бо бѣды его пасетъ птиць по добiю           19 Jam pri malfeliĉo lin avertas la birdar' sur la kverkoj;
влъци грозу въсрожатъ по яругамъ                20 la lupoj timindaĵon aŭguras en la ravinoj;
орли клектомъ на кости звѣри зовутъ             21 la agloj bleke bestojn vokas al ostregalo;
лисици брешутъ на чръленыя щиты.                22 la vulpoj bojas kontraŭ la ruĝaj ŝildoj.
О Руская земле! уже за шеломянемъ еси!          23 Ho Rusa lando! jam foras vi malantaŭ la monteto!
                                                
Длъго ночь мрькнетъ.                            24 Longe la nokto estingiĝas.
Заря свѣтъ запала,                              25 La krepusko lumon ekbruligis,
мъгла поля покрыла.                             26 la stepon nebulo kovris,
Щекотъ славiй успе                              27 la trilado najtingala endormiĝis,
говоръ галичь убуди‹ся›.                        28 la babilo moneda vekiĝis.
Русичи великая поля чрьлеными щиты прегородиша  29 La rusoj per la ruĝaj ŝildoj la grandan stepon baris,
  ищучи себе чти,                               30   serĉante por si, honoron,
  а князю славы.                                31   por sia princo, gloron.
                                                
                                                
5. Победа над половцами                            5. Venko super la kumanoj
                                                
Съ заранiя въ пятъкъ                            01 Frumatene je la vendredo
потопташа поганыя плъкы половецкыя,             02 surtretis ili trupojn paganajn stepanajn,
и рассушясь стрѣлами по полю,                   03 kaj dispafiĝinte kiel sagoj sur la stepo,
помчаша красныя дѣвкы половецкыя,               04 forkaptis ili la belajn junulinojn kumanajn,
  а съ ними злато,                              05   kaj kune oron,
  и паволокы,                                   06   kaj brokaĵon,
  и драгыя оксамиты.                            07   kaj luksan veluron.
Орьтъмами, и япончицами, и кожухы               08 El burkoj, kaj kovrotukoj, kaj peltaĵoj
  начашя мосты мостити по болотомъ              09   faris ili irejojn tra marĉoj
  и грязивымъ мѣстомъ,                          10   kaj tra kotlokoj,
и всякыми узорочьи половѣцкыми.                 11 kaj ankaŭ el ĉiaj ornamaĵoj kumanaj.
  Чрьленъ стягъ — бѣла хорюговь,                12   La ruĝan stangon — la blankan standardon,
  чрьлена чолка — сребрено стружiе              13   la ruĝan kvaston — la arĝentan pintingon
— храброму Святъславличю!                       14 - al la brava Svetoslavido!
                                                
Дремлетъ въ полѣ Ольгово хороброе гнѣздо.       15 Dormetas en la stepo la brava idaro de la Olga nesto.
  Далече залетѣло!                              16   Malproksimen ĝi estas fluginta!
Не было нъ обидѣ порождено,                     17 Ne naskiĝis ĝi por suferi ofendon
  ни соколу,                                    18   de la falko,
  ни кречету,                                   19   nek de la aglo,
  ни тебѣ, чръный воронъ, поганый половчине!    20   nek de vi, nigra korvo, kumano pagana!
                                                
Гзакъ бѣжитъ сѣрымъ влъкомъ,                    21 Gza kuras grizalupe,
Кончакъ ему слѣдъ править къ Дону великому.     22 Konĉako spuron por li faras al la granda Dono.
                                                
                                                
6. Битва субботняя                                 6. La sabata batalo
                                                
Другаго дни велми рано                          01 Je la sekva tago ege frue
кровавыя зори свѣтъ повѣдаютъ                   02 sanga matenruĝo lumon anoncas;
чръныя тучя съ моря идутъ,                      03 nigraj nubegoj venas de la maro,
хотятъ прикрыти ~д солнца,                      04   kvar sunojn kovri ili volas,
а въ нихъ трепещуть синiи млънiи.               05 kaj en ili tremas bluaj fulmoj.
Быти грому великому,                            06 Granda tondro estas tondronta,
итти дождю стрѣлами съ Дону великаго!           07 saga pluvo estas pluvonta de la granda Dono!
Ту ся копiемъ приламати,                        08 ĉi tie lancoj rompiĝos,
ту ся саблямъ потручяти                         09 ĉi tie sabroj frapfrapos
о шеломы половецкыя                             10 kontraŭ la kaskoj kumanaj
  на рѣцѣ на Каялѣ,                             11   ĉe la rivero Kajalo,
  у Дону великаго!                              12   ĉe la granda Dono.
О Руская землѣ! уже не шеломянемъ еси!          13 Ho Rusa lando! jam foras vi malantaŭ la monteto!
                                                
Се вѣтри, Стрибожи внуци,                       14 Kaj jen ventoj, la Stribogidoj,
вѣютъ съ моря стрѣлами                          15 sagojn blovas de la maro
  на храбрыя плъкы Игоревы.                     16   sur la bravajn rotojn Igorajn.
Земля тутнетъ,                                  17 La tero tremetas,
рѣкы мутно текуть,                              18 la riveroj malklariĝis,
пороси поля прикрываютъ                         19 la stepon polvo kovras,
стязи глаголютъ: половци идуть                  20 la standardoj heroldas: la kumanoj venas
  отъ Дона и отъ моря, и отъ всѣхъ странъ       21 de Dono kaj de la maro, kaj de ĉiuj flankoj.
Рускыя плъкы отступиша.                         22 Rusaj rotoj retiriĝis.
Дѣти бѣсови кликомъ поля прегородиша,           23 Per batalkrio la diablaj filoj la stepon baris,
а храбрiи русици преградиша чрълеными щиты.     24 kaj la bravaj rusoj, per la ruĝaj ŝildoj.
                                                
Яръ туре Всеволодѣ!                             25 Ho Arda Uro Vsevolodo!
Стоиши на борони,                               26 Persistas vi en la batalo,
прыщещи на вои стрѣлами,                        27 disŝprucigas sagojn sur la militistojn,
гремлеши о шеломы мечи харалужными!             28 frapegas sur la kaskojn per la glavoj Karolidaj!
Камо туръ поскочяше,                            29 Kien ajn la Uro ekrajdus,
  своимъ златымъ шеломомъ посвѣчивая,           30   per sia ora kasko lumante,
тамо лежатъ поганыя головы половецкыя           31 tie kuŝas paganaj kapoj kumanaj,
поскепаны саблями калеными                      32 per harditaj sabroj en splitojn dishakitaj
  шеломы оварьскыя —                            33   kaskoj Kaŭkazaj —
отъ тебе, Яръ туре Всеволоде,                   34 de vi, Arda Uro Vsevolodo,
кая раны, дорога братiе,                        35 de kiu bato, ho karaj fratoj,
забывъ чти и живота,                            36 forgesinta la honoron kaj la vivon
  и града Чрънигова отня злата стола,           37   kaj de la urbo Ĉernigovo la patran oran tronon
  и свои милыя хоти, красныя Глѣбовны           38   kaj de via aminda princino, de la bela Glebidino
    свычая и обычая?                            39     la manieron kaj moron?
                                                
                                                
7. Дума о войнах Олеговых                          7. Ekskurso pri la militoj de Olgo
                                                
Были вѣчи Трояни, минула лѣта Ярославля         01 Estis epokoj Trojanaj, pasis la jaroj Jaroslavaj:
были плъци Олговы, Ольга Святъславличя.         02 estis militoj Olgaj, de Olgo Svetoslavido.
Тъй бо Олегъ мечемъ крамолу коваше              03 Ja tiu Olgo perglave kverelojn forĝis
и стрѣлы по земли сѣяше.                        04 kaj sur la landon sagojn semis.
Ступаетъ въ златъ стременъ                      05 Apenaŭ li piedon en la oran piedingon ŝovis
  въ градѣ Тьмутороканѣ,                        06   en la urbo Tamatarkano —
тoже звонъ слыша давный великый                 07 ties sonoron tuj aŭdis la malnova ĉefprinco,
  Ярославь сынъ Всеволожь,                      08   Jaroslava filo Vsevolodo,
a Владимиръ                                     09 kaj Vladimiro
  по вся утра уши закладаше въ Черниговѣ.       10   ĉiumatene la orelojn ŝlosis en Ĉernigovo.
Бориса же Вячеславлича слава на судъ приведе    11 Ankaŭ Borison Veĉeslavidon la gloro al juĝo kondukis
и на Канину зелену паполому постла              12 kaj sur Kanino verdan mantelon ‹por li› sternis
  за обиду Олгову,                              13   pro ofendo de Olgo —
  храбра и млада князя.                         14   la bravan kaj junan princon.
Съ тоя же Каялы Святоплъкъ повелѣя отца своего  15 De tiu sama Kajalo Svetopolko forlulis sian patron
  междю угорьскими иноходьцы                    16   per hungaraj ambloĉevaloj
  ко святѣй Софiи къ Кiеву.                     17   al la sankta Sofio, al Kievo.
Тогда, при Олзѣ Гориславличи,                   18 Tiam, en la tempo de Olgo Suferslavido,
сѣяшется и растяшеть усобицами,                 19 prisemate kaj prikreskate je militoj,
погибашеть жизнь Даждьбожа внука                20 pereadis la havaĵo de l' Daĵboga nepo,
въ княжихъ крамолахъ                            21 en la princaj kvereloj
    вѣци человѣкомь скратишась.                 22     la homa vivo mallongiĝis.
Тогда по Руской земли рѣтко ратаевѣ кикахуть,   23 Tiam en la Rusa lando maloftis la plugista pelkrio,
нъ часто врани граяхуть,                        24 sed oftis la grakado de korvoj
  трупiа себѣ дѣляче,                           25   kadavrojn inter si dividantaj,
а галици свою рѣчь говоряхуть,                  26 kaj la interparolo de monedoj,
  хотять полетѣти на уедiе.                     27   flugontaj al regalo abunda.
                                                
То было въ ты рати и въ ты плъкы,               28 Tio estis en tiuj bataloj kaj en tiuj militoj,
а сицей рати не слышано!                        29 sed pri tiela batalo oni ne aŭdis.
                                                
                                                
8. Кровавое вино                                   8. La sanga vino
                                                
Съ заранiа до вечера,                           01 De la frua mateno ĝis la vespero,
съ вечера до свѣта                              02 de la vespero ĝis la tagiĝo,
летятъ стрѣлы каленыя,                          03 flugas la sagoj harditaj,
гримлютъ сабли о шеломы,                        04 frapegas la sabroj sur la kaskojn,
трещатъ копiа харалужныя                        05 krakas la lancoj Karolidaj
  въ полѣ незнаемѣ,                             06   en la stepo nekonata,
  среди земли Половецкыи.                       07   meze de la lando Kumana.
Чръна земля подъ копыты                         08 La nigra tero sub la hufoj
  костьми была посѣяна,                         09   je ostoj estis prisemita
  а кровiю польяна                              10   kaj je sango sorbigita;
тугою взыдоша по Руской земли.                  11 elĝermis afliktego en la Rusa lando.
                                                
Что ми шумить, что ми звенить —                 12 Kio bruas tie, kio tie tintas —
  давечя рано предъ зорями?                     13   en la foro frue antaŭaŭrore?
Игорь плъкы заворочаетъ:                        14 Igoro siajn rotojn reen turnas,
жаль бо ему мила брата Всеволода.               15 ĉar la karan fraton Vsevolodon li domaĝas.
Бишася день, бишася другый                      16 Ili batalis tagon, kaj ankoraŭ tagon,
третьяго дни къ полуднiю                        17 je la tria tago ĉe l' tagmezo
падоша стязи Игоревы.                           18   sinkis la standardoj de Igoro.
                                                
Ту ся брата разлучиста                          19 Tie la du fratoj disiĝis
  на брезѣ быстрой Каялы                        20   ĉe la bordo de la rapidflua Kajalo;
ту кроваваго вина не доста                      21 tie ne sufiĉis la sanga vino;
ту пиръ докончаша храбрiи русичи:               22 tie finis la festenon la kuraĝaj rusoj:
  сваты попоиша,                                23   al la boparencoj drinkiginte,
  а сами полегоша за землю Рускую.              24   ili mem falis pro la lando Rusa.
Ничить трава жалощами,                          25 La herbo pro kompato velkas,
а древо съ тугою къ земли преклонилось.         26 kaj la arbo afliktite al la tero kliniĝas.
                                                
                                                
Часть вторая. Игорь в плену половецком          27 Parto dua. La mallibero de Igoro
                                                
9. Плач певца о Руси                               9. Lamento pri la Rusa lando
                                                
Уже бо, братiе, не веселая година въстала,      01 Ĉar tiam, fratoj, negaja tempo leviĝis,
уже пустыни силу прикрыла.                      02 la dezerto jam la militistaron englutis.
Въстала обида въ силахъ Дажьбожа внука,         03 Ofendo leviĝis en la militistaro de l' Daĵboga nepo,
вступила дѣвою на землю Трояню,                 04 junuline paŝis sur la landon Trojanan,
въсплескала лебедиными крылы                    05 ekplaŭdis per la cigna flugilaro
  на синѣмъ море у Дону                         06   sur la blua maro apud Don-rivero,
плещучи, убуди жирня времена.                   07 plaŭdante, forpelis la grasajn tempojn.
Усобица княземъ на поганыя погыбе,              08 La princa milito kontraŭ la paganoj pereis,
рекоста бо братъ брату:                         09 ĉar diris unu frato al la alia:
  «Се мое, а то мое же».                        10   «Ĉi tio estas mia, kaj tio estas mia».
И начяша князи про малое «се великое» млъвити,  11 Kaj komencis princoj malgrandaĵon nomi granda
а сами на себѣ крамолу ковати.                  12 kaj unuj kontraŭ aliaj kverelojn forĝi;
А поганiи съ всѣхъ странъ прихождаху с побѣдами 13 kaj la paganoj de ĉiuj flankoj venadis venke
  на землю Рускую.                              14   kontraŭ la lando Rusa.
О, далече зайде соколъ, птиць бья,              15 Ho, malproksimen la falko flugis debatante birdojn
  — къ морю!                                    16   - al la maro!
А Игорева храбраго плъку не крѣсити!            17 Sed la bravan trupon de Igoro ne revivigi!
За нимъ кликну Карна, и Жьля                    18 Post ĝin vokis Karna, kaj Ĵela
поскочи по Руской земли,                        19 ekrajdis tra la Rusa lando
смагу людемъ мычючи въ пламянѣ розѣ.            20 fajron al la homoj ĵetante en la flama korno.
Жены рускiя въсплакашась, а ркучи:              21 La virinoj rusaj ekploris dirante:
«Уже намъ своихъ милыхъ ладъ                    22 «Nun jam ni niajn karajn eĉjojn
    ни мыслiю смыслити,                         23   nek per la penso elpensos,
    ни думою сдумати,                           24   nek per la rememoro revenigos,
    ни очима съглядати,                         25   nek per la okuloj elvokos,
а злата и сребра ни мало того потрепати».       26 kaj nek oron nek arĝenton iam ni tuŝos!»
А въстона бо, братiе, Кiевъ тугою,              27 Kaj ekĝemis do, fratoj, Kievo pro la malĝojo,
  а Черниговъ напастьми.                        28   kaj Ĉernigovo, pro la aflikto.
Тоска разлiяся по Руской земли                  29 Angoro disverŝiĝis tra la Rusa lando;
печаль жирна тече средь земли Рускыи.           30 malgajo grasa fluis en la lando Rusa.
А князи сами на себѣ крамолу коваху,            31 Kaj la princoj mem inter si kverelojn forĝis,
а поганiи сами,                                 32 kaj la paganoj mem,
  побѣдами нарищуще на Рускую землю,            33   venke invadinte la Rusan landon,
емляху дань по бѣлѣ отъ двора.                  34 tributigis po arĝentmoneron de ĉiu korto.
                                                
                                                
10. Песнь Святославу Киевскому                     10. La kanto pri Svetoslavo de Kievo
                                                
Тiи бо два храбрая Святъславлича,               01 Ja tiuj du aŭdacaj Svetoslavidoj,
  Игорь и Всеволодъ,                            02   Igoro kaj Vsevolodo,
уже лжу убуди‹ста› которую то                   03 nun mison vekis, kiun ĵuse
бяше успилъ отецъ ихъ Святъславь,               04 dormigis ilia patro Svetoslavo,
  грозный Великый Кiевскый.                     05   la timinda ĉefprinco Kieva.
Грозою бяшеть притрепеталъ,                     06 Per timindo li tremigis,
  своими сильными плъкы                         07   per siaj bravaj trupoj
  и харалужными мечи                            08   kaj glavoj Karolidaj;
наступи на землю Половецкую,                    09 surpaŝis la landon Kumanan,
притопта хлъми и яругы,                         10 surtretis ravinojn kaj montetojn,
в'змути рѣки и озеры,                           11 malklarigis riverojn kaj lagojn,
иссуши потоки и болота.                         12 sekigis torentojn kaj marĉojn.
А поганаго Кобяка изъ луку моря,                13 Kaj la paganan Kobakon de la Margolfo
отъ желѣзныхъ великихъ плъковъ половецкихъ,     14 el la grandaj feraj trupoj kumanaj
  яко вихръ, выторже                            15   li kirle elŝiris;
и падеся Кобякъ въ градѣ Кiевѣ,                 16 kaj falis Kobako en la urbo Kievo,
  въ гридницѣ Святъславли.                      17   en la festena salonego de Svetoslavo.
                                                
Ту нѣмци и венедици,                            18 Ĉi tiam germanoj kaj venecianoj,
ту греци и морава                               19 ĉi tiam grekoj kaj moravoj
  поютъ славу Святъславлю,                      20   kantas gloron al Svetoslavo,
  кають князя Игоря,                            21   riproĉas princon Igoron,
иже погрузи жиръ во днѣ Каялы,                  22 kiu mergis la grason en la fundo de Kajalo,
  рѣкы половецкiя                               23   rivero kumana
Рускаго злата насыпаша ту                       24 Rusa oro estis tie verŝata
Игорь князь высѣде изъ сѣдла злата              25 Igor-princo elseliĝis el la ora selo
  а въ сѣдло кощiево.                           26   en la selon de stepano.
                                                
Уныша бо градомъ забралы, а веселiе пониче.     27 Malgajiĝis la urbmuraj rundvojoj, kaj la ĝojo estingiĝis.
                                                
                                                
11. Сон Святослава                                 11. La sonĝo de Svetoslavo
                                                
А Святъславь мутенъ сонъ видѣ:                  01 Kaj Svetoslavo malklaran sonĝon havis:
«Въ Кiевѣ на горахъ                             02 «En Kievo sur la montetoj
си ночь съ вечера                               03 ĉi nokte ekde la vespero
одѣвахъте мя, — рече, — чръною паполомою        04 vi kovris min, — li diris, — per mantelo nigra
  на кроваты тисовѣ                             05   sur lito taksusligna;
чръпахуть ми синее вино,                        06 oni ĉerpis al mi bluan vinon
  съ трудомъ смѣшено,                           07   kun ĉagreno miksitan,
сыпахуть ми тъщими тулы поганыхъ тльковинъ      08 ŝutis al mi per malplenaj sagujoj de paganaj helpantoj
  великый женчюгь на лоно                       09   grandajn perlojn sur la bruston
и нѣгуютъ мя.                                   10 kaj min karesas.
Уже дьскы безъ кнѣса                            11 La tabuloj estas jam sen firsto
  в моемъ теремѣ златовръсѣмъ.                  12   en palaco mia ortegmenta.
Всю нощь съ вечера                              13 La tutan nokton ekde la vespero
босуви врани възграяху у Плѣсньска              14 boatkorvoj ekgrakadis ĉe Plesensko,
на болони бѣша дебрь Кисаню                     15 sur la maldensejo estis serpentoj densejaj
и не сошлю къ синему морю».                     16 kaj impetis ili al la blua maro».
                                                
И ркоша бояре князю:                            17 Kaj diris la bojaroj al la princo:
«Уже, княже, туга умь полонила                  18 «Princo, la aflikto vian menson kaptis,
се бо два сокола слѣтѣста                       19 tio estis ja du falkoj forflugintaj
  съ отня стола злата                           20   de la patra trono ora
поискати града Тьмутороканя,                    21 por konkeri la urbon Tamatarkano
а любо испити шеломомь Дону.                    22 aŭ per la kasko trinki el Dono.
Уже соколома крильца припѣшали                  23 Jam al la falkoj la flugilojn oni senflugigis
  поганыхъ саблями,                             24   per la sabroj de paganoj
а самаю опустоша                                25 jam la falkojn oni ligis
  въ путины желѣзны.                            26   per ligiloj feraj.
Темно бо бѣ въ ѓ день:                          27 Ja mallumo estis en la 3-a tago:
два солнца помѣркоста,                          28 du sunoj malheliĝis,
оба багряная стлъпа погасоста                   29 ambaŭ purpuraj kolonoj estingiĝis
и съ нимъ молодая мѣсяца,                       30 kaj kun ili la du junaj lunoj,
  Олегъ и Святъславъ,                           31   Olgo kaj Svetoslavo,
тъмою ся поволокоста.                           32 per mallumo vualiĝis.
                                                
На рѣцѣ на Каялѣ тьма свѣть покрыла,            33 ĉe Kajalo-rivero la mallumo kovris la lumon,
по Руской земли построшася половци,             34 tra la Rusa lando sterniĝis la kumanoj,
  аки пардуже гнѣздо                            35   kiel geparda aro,
и въ морѣ погрузиста                            36 kaj en la maron sinkis
и великое буйство подасть хинови.               37 kaj grandan furiozon estigis en la ĥinoj.
Уже снесеся хула на хвалу,                      38 Jam la mallaŭdo leviĝis sur la gloron,
уже тресну нужда на волю,                       39 jam la perforto frapis la liberon,
уже връжеся дивъ на землю.                      40 jam Divo falis sur la teron.
                                                
Се бо готскiя красныя дѣвы                      41 Jen la belaj junulinoj gotaj
въспѣша на брезѣ синему морю                    42 ekkantis sur la bordo de la blua maro
звоня рускымъ златомь                           43 tintante per la rusa oro
поютъ время бусово                              44 ili prikantas la boat-epokon
лелѣютъ месть Шароканю.                         45 ili vartas venĝon Ŝarokanan.
                                                
А мы уже, дружина, жадни веселия».              46 Kaj ni, la kompanio, malhavas jam gajon».
                                                
                                                
12. Золотое слово Святослава                       12. La ora parolo de Svetoslavo
                                                
Тогда великiй Святъславъ                        01 Tiam la ĉefprinco Svetoslavo
изрони злато слово сльзами смѣшено              02 eligis oran parolon kun larmoj miksitan
  и рече:                                       03   kaj li diris:
«О моя сыновчя, Игорю и Всеволоде!              04 «Ho miaj nevoj, Igoro kaj Vsevolodo!
Рано еста начала                                05 Frue vi komencis
  Половецкую землю мечи цвѣлити                 06   la Kumanan landon per la glavo inciti
  а себѣ славы искати.                          07   kaj por vi gloron serĉi.
Нъ не честно одолѣсте                           08 Sed ne venkis vi laŭhonore
не честно бо кровь поганую пролiясте.           09 ĉar ne honore la sangon paganan vi verŝis.
Ваю храбрая сердца                              10 Viaj kuraĝaj koroj
  въ жестоцемъ харалузѣ скована                 11   en firma karolidaĵo forĝitaj
  а въ буести закалена,                         12   kaj en furiozo harditaj,
се ли створисте моей сребреней сѣдинѣ?          13 kion faris vi al mia kapo arĝentogriza?
А уже не вижду власти                           14 Kaj ne plu mi vidas la potencon
  сильнаго, и богатаго, и многовоя              15   de l' forta kaj riĉa kaj multetrupa
брата моего Ярослава,                           16 frato mia Jaroslavo,
  съ черниговьскими былями,                     17   kun la ĉernigovaj bojaroj
  съ могуты,                                    18   kun la moŝtuloj
  и съ татраны,                                 19   kaj kun tatranoj
  и съ шельбиры,                                20   kaj kun ŝelbiroj
  и съ топчакы,                                 21   kaj kun topĉakoj
  и съ ревугы,                                  22   kaj kun revugoj
  и съ ольберы.                                 23   kaj kun olberoj.
Тiи бо бес щитовь съ засапожникы                24 Ja tiuj sen ŝildoj, kun botponardoj
кликомъ плъкы побѣждаютъ,                       25 per batalkrio trupojn venkas
звонячи въ прадѣднюю славу.                     26 sonorigante la praavan gloron.
Нъ рекосте: „Мужаимѣся сами                     27 Sed vi du diris: „Ni meme produ;
  преднюю славу сами похытимъ,                  28   la antaŭan gloron meme ni subtenu,
  а заднюю си сами подѣлимъ!“                   29   kaj la postan ni mem dividu!“
А чи диво ся, братiе, стару помолодити?         30 Kaj ĉu mirinda estus, fratoj, ke maljunulo rejuniĝu?
Коли соколъ въ мытехъ бываетъ,                  31 Ja eĉ la plumaron ŝanĝanta,
высоко птицъ възбиваетъ:                        32 alten la falko forbatas la birdojn
не дастъ гнѣзда своего въ обиду.                33 kaj sian neston ĝi ne lasas malrespekti.
Нъ се зло — княже ми непособiе:                 34 Sed jen malbeno: de l' princoj al mi nehelpemo;
наниче ся годины обратиша».                     35 la jaroj sin reversen turnis».
                                                
                                                
13. Призыв к князьям                               13. Voko al la princoj
                                                
Се у Римъ кричатъ подъ саблями половецкыми,     01 Jen rimovanoj ĝemegas sub la sabroj kumanaj
  а Володимиръ подъ ранами                      02   kaj Vladimiro vunditas;
Туга и тоска сыну Глебову!                      03 dolore kaj vee al la Glebido!
                                                
Великый княже Всеволоде!                        04 Ho ĉefprinco Vsevolodo!
Не мыслiю ти прелетѣти издалеча                 05 Ne pense vi devus alflugos el via malproksimo
  отня злата стола поблюсти!                    06   la patran oran tronon defendi!
Ты бо можеши Волгу веслы раскропити,            07 Ja Volgon vi povas per viaj remiloj displaŭdi,
а Донъ шеломы выльяти!                          08 kaj la tutan Donon per la kaskoj elĉerpi!
Аже бы ты былъ,                                 09 Se estus vi ‹ĉi tie›
  то была бы чага по ногатѣ,                    10   sklavinojn oni vendus po groŝo
  а кощей по резанѣ.                            11   kaj sklavojn, po duongroŝo.
Ты бо можеши посуху                             12 ĉar sur la seka grundo vi povas
  живыми шереширы стрѣляти                      13   per vivaj ŝereŝiroj pafi
  удалыми сыны Глѣбовы.                         14   fare de la bravaj Glebidoj.
                                                
Ты, буй Рюриче, и Давыде!                       15 Vi, ho batalema Ruriko, kaj Davido!
Не ваю ли ‹вои›                                 16 Ĉu ne la viaj
  злачеными шеломы по крови плаваша?            17   per la orizitaj kaskoj en la sango sin banis?
Не ваю ли храбрая дружина                       18 Ĉu ne viaj du bravaj kompanioj
  рыкаютъ акы тури,                             19   blekegas kiel uroj
  ранены саблями калеными                       20   vunditaj per sabroj harditaj
  на полѣ незнаемѣ?                             21   en kampo nekonata?
Вступита, господина, въ злата стремень          22 Vin levu, sinjoroj, en la oran piedingon,
  за обиду сего времени,                        23   pro la ofendo ĉi tempa
  за землю Рускую,                              24   pro la lando Rusa,
  за раны Игоревы,                              25 pro la vundoj de Igoro,
    буего Святъславича!                         26     de la batalema Svetoslavido!
                                                
Галичкы Осмомыслѣ Ярославе!                     27 Jaroslavo la Okpensa de Galiĉo!
Высоко сѣдиши                                   28 Alte vi sidas
  на своемъ златокованнѣмъ столѣ,               29   sur via orforĝita trono
подперъ горы Угорскыи                           30 la montaron hungaran vi fermis
  своими желѣзными плъкы,                       31   per viaj feraj rotoj,
  заступивъ Королеви путь,                      32   barinte la vojon al la reĝo,
  затворивъ Дунаю ворота,                       33   ŝlosinte al Danubo la pordegon,
  меча времены чрезъ облаки,                    34   ĵetante pezaĵojn tra la nubojn,
  суды рядя до Дуная.                           35   administrante juĝon ĝis Danubo.
Грозы твоя по землямъ текутъ,                   36 Viaj timindaĵoj fluas tra la landoj
отворяеши Кiеву врата,                          37 vi malfermas la pordegojn de Kievo,
стрѣляеши съ отня злата стола                   38 vi turnas la armilojn de via patra ora trono
  салътани за землями                           39   kontraŭ sultanoj translandaj;
стрѣляй, господине, Кончака,                    40 turnu viajn armilojn, sinjoro, kontraŭ Konĉako,
  поганого кощея,                               41   la pagana hundo,
  за землю Рускую,                              42   pro la lando Rusa,
  за раны Игоревы,                              43   pro la vundoj de Igoro,
    буего Святъславича!                         44     de la batalema Svetoslavido!
                                                
А ты, буй Романе, и Мстиславе!                  45 Kaj vi, ho batalema Romano, kaj Mstislavo!
Храбрая мысль носитъ васъ умъ на дѣло.          46 Aŭdaca penso puŝas animon vian al la faro;
Высоко плаваеши на дѣло въ буести,              47 vi alte flugas al la faro en la furiozo,
яко соколъ на вѣтрехъ ширяяся                   48 kiel falko sur la ventoj sterniĝanta
  хотя птицю въ буйствѣ одолѣти.                49   por birdon en freneza lukto venki.
Суть бо у ваю желѣзныи папорзи                  50 ĉar ferajn brustkirasojn vi havas
  подъ шеломы латинскими.                       51   sub la kasko latina.
Тѣми тресну земля, и многы страны —             52 De ili ektremis la tero, kaj multaj popoloj —
  Хинова, Литва, Ятвязи, Деремела               53   la ĥinoj, la litovoj, la jatvingoj, la deremeloj
и половци сулици своя повръгоша,                54 kaj la kumanoj siajn lancojn forlasis
  а главы своя подклониша                       55   kaj sian kapon klinis
  подъ тыи мечи харалужныи.                     56   sub tiujn glavojn Karolidajn.
                                                
Нъ уже княже Игорю утръпѣ солнцю свѣтъ          57 Sed nun, princo, al Igoro la suna lumo malheliĝis,
а древо не бологомъ листвiе срони:              58 kaj ne pro bono falis de la arbo ĝia foliaro:
  По Ръси и по Сули гради подѣлиша,             59   ĉe Rosjo kaj Sulao la urboj estas dividitaj,
  а Игорева храбраго плъку не крѣсити!          60   sed la bravan trupon de Igoro ne revivigi!
Донъ ти, княже, кличетъ                         61 Dono vin, princo, vokas,
и зоветь князи на побѣду.                       62 kaj la princojn instigas al venko.
Олговичи, храбрыи князи, доспѣли на брань ...   63 La Olgidoj, la bravaj princoj, al la batalo ne malfruis ...
                                                
Инъгварь и Всеволодъ,                           64 Ho Ingvaro kaj Vsevolodo,
и вси три Мстиславичи,                          65 kaj ĉiuj tri Mstislavidoj,
не худа гнѣзда шестокрилци!                     66 el neaĉa nesto falkoj sesflugilaj!
Не побѣдными жребiи собѣ власти расхытисте!     67 Ne al militŝanco vi ŝuldas viajn posedaĵojn!
Кое ваши златыи шеломы                          68 Kie do estas viaj oraj kaskoj
  и сулицы ляцкiи                               69   kaj la ĵetlancoj pollandaj,
  и щиты?                                       70   kaj la ŝildoj?
Загородите полю ворота своими острыми стрѣлами  71 Baru la pordegon antaŭ la stepo per viaj akraj sagoj
  за землю Рускую,                              72   pro la lando Rusa,
  за раны Игоревы,                              73   pro la vundoj de Igoro,
    буего Святъславича!                         74     de la batalema Svetoslavido!
                                                
                                                
14. Дума об Изяславе Полоцком                      14. Ekskurso pri Izeslavo de Polocko
                                                
Уже бо Сула не течетъ сребреными струями        01 Ĉar Sulao siajn silkajn striojn jam ne fluigas
  къ граду Переяславлю                          02   al la urbo Perejaslavlo
и Двина болотомъ течетъ                         03 kaj Daŭgavo fluas putre
  онымъ грознымъ полочаномъ                     04   al tiuj timindaj polockanoj
    подъ кликомъ поганыхъ.                      05     sub la batalkrioj de l' paganoj.
Единъ же Изяславъ, сынъ Васильковъ,             06 Do, sola Izeslavo filo de Bazilo
позвони своими острыми мечи                     07 tintigis siajn akrajn glavojn
  о шеломы литовскiя,                           08   kontraŭ la kaskoj litovaj,
притрепа славу дѣду своему Всеславу,            09 forfrapis li la gloron de sia avo Vseslavo,
  а самъ подъ чрълеными щиты                    10   kaj mem, sub la ruĝaj ŝildoj,
    на кровавѣ травѣ                            11     sur la sanga herbo,
притрепанъ литовскыми мечи.                     12 frapita‹s› de litovaj glavoj.
И схоти ю на кровать, и рекъ:                   13 Eliras lia juna sango kaj li diras:
«Дружину твою, княже,                           14 «Vian kompanion, princo,
  птиць крилы прiодѣ,                           15   birdaro je siaj flugiloj vestis
  а звѣри кровь полизаша».                      16   kaj bestoj lekis ĝian sangon».
Не бысть ту брата Брячяслава                    17 De tie foris la frato Breĉislavo,
  ни другаго — Всеволода.                       18   forestis la alia, Vsevolodo;
Единъ же изрони жемчюжну душу                   19 sola li ellasis la perlan animon
  изъ храбра тѣла                               20   el la kuraĝa korpo
  чресъ злато ожерелiе.                         21   tra la ora kolumo.
Унылы голоси, пониче веселiе,                   22 Malgajiĝis la voĉoj, la ĝojo estingiĝis,
трубы трубятъ Городеньскiи ...                  23 trumpetas en Gorodno la trumpetoj ...
                                                
Ярославе и вси внуци Всеславли!                 24 Ho vi, praidoj de Jaroslavo kaj de Vseslavo!
Уже понизите стязи свои,                        25 Mallevu do viajn standardojn,
вонзите свои мечи вережени.                     26 plantu viajn glavojn agacitajn.
Уже бо выскочисте изъ дѣдней славѣ,             27 Ĉar la prapatran gloron vi jam perdis,
вы бо своими крамолами                          28 ĉar per viaj malakordoj
начясте наводити поганыя                        29 komencis vi venigi la paganojn
  на землю Рускую,                              30   en la landon Rusan,
  на жизнь Всеславлю                            31   en la posedaĵon Vseslavan;
которое бо бѣше насилiе                         32 ĉar per malakordo estiĝis la perforto
  отъ земли Половецкыи!                         33   fare de la lando Kumana!
                                                
                                                
15. Дума о Всеславе Полоцком                       15. Ekskurso pri Vseslavo de Polocko
                                                
На седьмомъ вѣцѣ Трояни                         01 En la sepa periodo de Trojano
връже Всеславъ жребiй                           02 lotis Vseslavo
  о дѣвицю себѣ любу.                           03   pri junulino de li dezirata;
Тъй клюками подпръся о кони                     04 per artifikoj li sin apogis je ĉevaloj
и скочи къ граду Кыеву                          05 kaj saltis al la urbo Kievo
и дотчеся стружiемъ                             06 kaj tuŝis per la lancpintingo
  злата стола Кiевскаго.                        07   la oran tronon Kievan.
Скочи отъ нихъ лютымъ звѣремъ                   08 De ili kiel linko saltis li
  въ плъночи изъ Бѣла-града,                    09   el Belgorodo en profunda nokto
  обѣсися синѣ мьглѣ                            10   sin envolvinte en nebulon bluan;
утръ же воззни стрикусы                         11 elŝiris da bonŝanco li tri pecojn:
оттвори врата Нову-граду,                       12 malfermis la pordegon de Novgorodo,
разшибе славу Ярославу,                         13 disbatis la gloron de Jaroslavo,
скочи влъкомъ до Немиги съ Дудутокъ.            14 lupe saltis al Nemiga de Dudutkoj.
                                                
На Немизѣ снопы стелютъ головами,               15 Ĉe Nemigo homkapajn garbojn oni sternas,
молотятъ чепи харалужными,                      16 per draŝiloj Karolidaj oni draŝas,
на тоцѣ животъ кладутъ,                         17 sur la draŝejon la vivon oni metas,
вѣютъ душу отъ тѣла.                            18 la animon oni ventumas disde l' korpo.
Немизѣ кровави брезѣ                            19 De Nemigo la sangaj bordoj
  не бологомъ бяхуть посѣяни —                  20   ne bonorde estas prisemitaj,
  посѣяни костьми рускихъ сыновъ.               21   prisemitaj je la ostoj de la rusaj filoj.
                                                
Всеславъ князь людемъ судяше,                   22 Vseslavo-princo la homojn juĝis,
княземъ грады рядяше,                           23 al la princoj urbojn distribuis,
а самъ въ ночь влъкомъ рыскаше:                 24 kaj mem dumnokte li vagadis lupe:
изъ Кыева дорискаше до Куръ Тмутороканя,        25 Tamatarkanon el Kievo li altrotis antaŭ la kokkrio
великому Хръсови влъкомъ путь прерыскаше.       26 de l' granda Ĥors' la vojon lupe transkurante;
Тому въ Полотскѣ позвониша заутренюю рано       27 en lia Polocko la matenkaŭdon sonoris frumatene
  у Святыя Софеи въ колоколы,                   28   la sonoriloj de l' Sankta Sofio,
а онъ въ Кыевѣ звонъ слыша.                     29 kaj en Kievo li la sonoradon aŭdis.
Аще и вѣща душа въ друзѣ тѣлѣ,                  30 Kvankam superscian animon en alia korpo li havis,
нъ часто бѣды страдаше.                         31 sed ofte li misŝancon spertis.
Тому вѣщiй Боянъ                                32 Tial la superscia Bojano
  и пръвое припѣвку, смысленый, рече:           33   jam dekomence, la sagaca, sentencis:
    «Ни хытру, ни горазду,                      34     «Nek ruzan, nek lertan,
    ни птицю горазду                            35     nek sorĉulon spertan
    суда Божiа не минути».                      36     la juĝo Dia preterpasos».
                                                
О, стонати Руской земли,                        37 Ho, veiga estas por la Rusa lando
помянувши пръвую годину                         38 la rememoro pri l' unua tempo,
  и пръвыхъ князей!                             39   kaj pri la unuaj princoj!
Того старого Владимiра                          40 Ja tiun malnovan Vladimiron
не льзѣ бѣ пригвоздити къ горамъ Кiевскимъ      41 neniu povis al la montetoj Kievaj alforĝi;
сего бо нынѣ сташа стязи Рюриковы,              42 do, nun la liaj iĝis parte la standardoj de Ruriko,
  а друзiи — Давидовы,                          43   kaj parte, de Davido.
нъ розно                                        44 Sed malakorde
  ся имъ хоботы пашутъ,                         45   iliaj flagovostoj flirtas,
  копiа поютъ!                                  46   la lancoj kantas!
                                                
                                                
16. Плач Ярославны                                 16. Lamento de Jaroslavidino
                                                
На Дунаи Ярославнинъ гласъ слышитъ,             01 La voĉo Jaroslavidina ĉe Danubo aŭdiĝas,
зегзицею, незнаемъ, рано кычеть:                02 meve, nekonata, ĝi ĝemas frumatene:
«Полечю, — рече, — зегзицею по Дунаеви,         03 «Laŭ Danubo», ĝi diras, «mi flugos kiel mevo,
омочю бебрянъ рукавъ въ Каялѣ рѣцѣ,             04 la batistan trempos mi manikon en Kajal-rivero,
утру князю кровавыя его раны                    05 liajn sangajn vundojn mi viŝos al la princo
  на жестоцѣмъ его тѣлѣ».                       06   sur lia korpo fortika».
                                                
Ярославна рано плачетъ                          07 Jaroslavidino frumatene ploras
въ Путивлѣ на забралѣ, а ркучи:                 08 en Putivlo sur la urbmurego, kaj ŝi diras:
«О вѣтрѣ, вѣтрило!                              09 «Ho vi vent' ventulo!
Чему, господине, насильно вѣеши?                10 Kial, sinjoro, kontraŭen vi blovas?
Чему мычеши хиновьскыя стрѣлкы                  11 Kial portas vi la ĥinajn sagetojn
  на своею нетрудную крилцю                     12   sur viaj facilaj flugiloj
  на моея лады вои?                             13   kontraŭ la batalistoj de mia eĉjo?
Мало ли ти бяшетъ горъ подъ облакы вѣяти        14 Ĉu ne sufiĉus al vi supre sub la nuboj blovi,
  лелѣючи корабли на синѣ морѣ?                 15   ŝipojn lulante sur la blua maro?
Чему, господине, мое веселiе                    16 Kial, sinjoro, mian ĝojon
  по ковылiю развѣя?»                           17   sur la stepa stipo vi dispelis?»
                                                
Ярославна рано плачетъ                          18 Jaroslavidino frumatene ploras
Путивлю городу на заборолѣ, а ркучи:            19 en Putivlo sur la mur' de l' urbo, kaj ŝi diras:
«О Днепре Словутицю!                            20 «Ho vi Dnepro la Slavido!
Ты пробилъ еси каменныя горы                    21 Vi trabatis la rokojn ŝtonajn
  сквозѣ землю Половецкую                       22   tra la lando Kumana;
ты лелѣялъ еси на себѣ Святославли носады       23 milde vi sur vi forlulis la boatojn Svetoslavajn
  до плъку Кобякова                             24   ĝis la trupo de Kobako;
възлелѣй, господине, мою ладу къ мнѣ,           25 alportu, sinjoro, al mi milde mian eĉjon,
а быхъ не слала къ нему слезъ                   26 por ke mi ne sendu al li larmojn
  на море рано».                                27   al la maro frumatene».
                                                
Ярославна рано плачетъ                          28 Jaroslavidino frumatene ploras
къ Путивлѣ на забралѣ, а ркучи:                 29 en Putivlo sur la urbmurego, kaj ŝi diras:
«Свѣтлое и тресвѣтлое слънце!                   30 «Ho vi hela kaj trioble hela suno!
Всѣмъ тепло и красно еси.                       31 Bela kaj varma vi estas por ĉiuj.
Чему, господине, простре горячюю свою лучю      32 Kial, sinjoro, vian brulan radion vi etendis
  на ладѣ вои?                                  33   sur la batalistojn de mia eĉjo,
Въ полѣ безводнѣ жаждею имь лучи съпряже,       34 en la step' senakva, per soif' iliajn arkojn malstreĉis,
  тугою имь тули затче?»                        35   per ĉagreno iliajn sagujojn fermis?»
                                                
                                                
Часть третья. Возвращение Игоря                 36 Parto tria. La reveno de Igoro
                                                
17. Побег                                          17. La fuĝo
                                                
Прысну море полунощи,                           01 Ekŝaŭmis la maro noktomeze,
идутъ сморци мьглами.                           02 la kirloj kuras nebule.
Игореви князю Богъ путь кажетъ                  03 Dio al Igoro-princo la vojon montras
  изъ земли Половецкой                          04   el la lando Kumana
  на землю Рускую,                              05   en la landon Rusan
  къ отню злату столу.                          06   al la patra ora trono.
                                                
Погасоша вечеру зари.                           07 Estingiĝis la vesperruĝo,
Игорь спитъ,                                    08 Igoro dormas,
Игорь бдитъ,                                    09 Igoro maldormas,
Игорь мыслiю поля мѣритъ                        10 Igoro per la penso la stepon mezuras
  отъ великаго Дона до малаго Донца.            11   de la granda Dono ĝis la malgranda Doneto.
                                                
Комонь‹нъ› въ полуночи Овлуръ свисну за рѣкою,  12 Surĉevala, noktomeze Oŭluro fajfis trans la rivero,
велить князю разумѣти:                          13 al la princo li komprenigas:
князю Игорю не быть!                            14 princo Igoro ne estu!
Кликну,                                         15 Vokis,
стукну земля,                                   16 ekpuŝis la tero,
въшумѣ трава,                                   17 susuris la herbo,
вежи ся половецкiи подвизашася.                 18 la tendoj kumanaj ekmoviĝis;
А Игорь князь поскочи                           19 kaj princo Igoro impetis
  горностаемъ къ тростiю                        20   kiel ermeno al la kandensejo,
  и бѣлымъ гоголемъ на воду.                    21   kiel klangulo blanka, sur la akvon.
Въвръжеся на бръзъ комонь                       22 Saltis li sur la rapidan ĉevalon
и скочи съ него бусымъ волкомъ.                 23 kaj de ĝi desaltis kiel griza lupo;
И потече къ лугу Донца,                         24 kaj kuris li al la herbeja bordo de Doneto,
и полетѣ соколомъ подъ мьглами,                 25 kaj flugis kiel falko sub la nuboj
избивая гуси и лебеди                           26 debatante anserojn kaj cignojn
  завтроку,                                     27   por la matena
  и обѣду,                                      28   kaj por la taga
  и ужинѣ.                                      29   kaj por la vespera manĝoj.
Коли Игорь соколомъ полетѣ,                     30 Kiam Igoro falke ekflugis,
тогда Влуръ влъкомъ потече,                     31 tiam Oŭluro lupe ekkuris,
труся собою студеную росу:                      32 deskuante la malvarman roson;
претръгоста бо своя бръзая комоня.              33 ĉar siajn rapidajn ĉevalojn ili pelkonsumis.
                                                
                                                
18. Донец-река                                     18. La rivero Doneto
                                                
Донецъ рече:                                    01 Doneto diris:
«Княже Игорю!                                   02 «Princo Igoro!
Не мало ти величiя,                             03 Nemalmulte al vi da grandeco,
  а Кончаку нелюбiя,                            04   kaj al Konĉako, da malamo,
  а Руской земли веселiа!»                      05   kaj al la Rusa lando, da ĝojo!»
                                                
Игорь рече:                                     06 Igoro diris:
«О Донче!                                       07 «Ho Doneto!
не мало ти величiя,                             08 Nemalmulte al vi da grandeco,
лелѣявшу князя на влънахъ,                      09 al vi kiu portis princon sur viaj ondoj;
стлавшу ему зелѣну траву                        10 sternis por li la verdan herbon
  на своихъ сребреныхъ брезѣхъ,                 11   sur viaj arĝentaj bordoj;
одѣвавшу его теплыми мъглами                    12 vestis lin per varma nebulo
  подъ сѣнiю зелену древу                       13   sub la ŝirmo de arbo verda;
стрежаше е‹го› гоголемъ на водѣ,                14 gvatgardis lin per la klangulo sur la akvo,
  чайцами на струяхъ,                           15   per la vaneloj, sur la strioj,
  чрьнядьми на ветрѣхъ.                         16   per la anasoj, sur la ventoj.
Не тако ли, — рече, — рѣка Стугна:              17 Ja ne tiel, — li diris, — estis pri la rivero Stugno,
худу струю имѣя,                                18 kiu magran fluon havante,
пожръши чужи ручьи и стругы                     19 fremdajn torentojn kaj rojojn englutinte
ростре на кусту                                 20 larĝas ĉe la elfluejo;
уношу князю Ростиславу затвори                  21 la junulon princon Rastislavon ĝi enfermis
  Днѣпрь темнѣ березѣ.                          22   sur la fundo ĉe l' malhela bordo.
Плачется мати Ростиславля                       23 Plorkrias la patrin' de Rastislavo
  по уноши князи Ростиславѣ.                    24   pri l' junulo princo Rastislavo.
Уныша цвѣты жалобою,                            25 Pro kompato la floroj velkiĝis,
и древо стугою къ земли прѣклонило‹ся›».        26 kaj la arbo afliktite al la tero kliniĝis».
                                                
                                                
19. Погоня                                         19. La postkuro
                                                
А не сорокы втроскоташа —                       01 Jen, ne pigoj ekkrakis —
на слѣду Игоревѣ ѣздитъ Гзакъ съ Кончакомъ.     02 laŭ la spuro de Igoro Gza rajdas kun Konĉako.
Тогда врани не граахуть,                        03 Tiam la korvoj ne grakis,
галици помлъкоша,                               04 la monedoj eksilentis,
сорокы не троскоташа,                           05 la pigoj ne krakis,
по лозiю ползоша только.                        06 nur la kolubroj rampis.
Дятлове тектомъ                                 07 La pegoj per sia frapado
  путь къ рѣцѣ кажутъ,                          08   la vojon al la rivero montras,
соловiи веселыми пѣс‹н›ьми                      09 la najtingaloj per gajaj kantoj
  свѣтъ повѣдаютъ.                              10   la helon anoncas.
                                                
Млъвитъ Гзакъ Кончакови:                        11 Diras Gza al Konĉako:
  «Аже соколъ къ гнѣзду летитъ,                 12   «Se la falko al la nesto flugas,
  соколича рострѣляевѣ                          13   la falkidon ni pafmortigos
  своими злачеными стрѣлами».                   14   per niaj sagoj orizitaj».
                                                
Рече Кончакъ ко Гзѣ:                            15 Diris Konĉako al Gza:
  «Аже соколъ къ гнѣзду летитъ,                 16   «Se la falko al la nesto flugas,
  а вѣ соколца опутаевѣ                         17   la falkidon ni ligos
  красною дивицею».                             18   per junulino bela».
                                                
И рече Гзакъ къ Кончакови:                      19 Kaj diris Gza al Konĉako:
  «Аже его опутаевѣ красною дѣвицею,            20   «Se la falketon ni ligos per bela junulino,
  ни нама будетъ сокольца,                      21   restos al ni nek la falketo,
  ни нама красны дѣвице,                        22   nek la bela junulino;
  то почнутъ наю птици бити                     23   tiam rekomencos la birdoj nin-du bati
  въ полѣ Половецкомъ».                         24   en la stepo Kumana».
                                                
                                                
20. Игорь на Руси                                  20. Igoro en la Rusa lando
                                                
Рекъ Боянъ и Ходына,                            01 Diris Bojano kaj Ĥodino,
Святъславля пѣс‹но›творца                       02 de Svetoslavo kantofaristoj
стараго времени Ярославля,                      03 el la malnova tempo Jaroslava,
Ольгова коганя хоти:                            04 al la damo de Olgo-ĥano:
«Тяжко ти головы кромѣ плечю,                   05 «Aĉas al vi, kapo, sen la ŝultroj,
зло ти тѣлу кромѣ головы» —                     06 misas al vi, korpo, sen la kapo» —
Руской земли безъ Игоря.                        07 tiel estas al la Rusa lando sen Igoro.
                                                
Солнце свѣтится на небесѣ —                     08 La sun' sur la ĉielo helas —
Игорь князь въ Руской земли.                    09 Igor-princo en la Rusa lando estas.
Дѣвици поютъ на Дунаи —                         10 Junulinoj kantas ĉe Danubo —
вьются голоси чрезъ море до Кiева.              11 la voĉoj trans la maro flirtas ĝis Kievo.
Игорь ѣдетъ по Боричеву                         12 Igoro rajdas laŭ Boriĉevo
  къ святѣй Богородици Пирогощей.               13   al la Sankta Dipatrino Pirogosĉa —
Страны ради, гради весели.                      14 La vilaĝoj ĝojas, la urboj gajas.
                                                
Пѣвше пѣснь старымъ княземъ                     15 Kantinte gloron al la grandaj princoj,
а потомъ молодымъ пѣти:                         16 nun al la junaj oni kantu:
Слава Игорю Святъславлича,                      17 Gloron al Igoro Svetoslavido,
  буй туру Всеволодѣ,                           18   al la batalema uro Vsevolodo,
  Владимiру Игоревичу!                          19   al Vladimiro Igorido.
Здрави князи и дружина,                         20 Vivu la princoj kaj la kompanio,
побарая за христьяны                            21 batalanta por la kristanoj
  на поганыя плъки!                             22   kontraŭ la trupoj paganaj!
Княземъ слава а дружинѣ!                        23 Al la princoj gloron kaj al la kompanio!
    Аминь.                                      24     Amen.